وقف به معنی حبس و منع است و در اصطلاح عقدی است که نتیجه آن، ایستایی اصل و رهایی منافع آن است. این تعریف شامل دو بخش است:

  • ایستایی اصل، معادل واژه تحبیس در عربی که از ریشه حبس به معنی زندانی کردن و در قید درآوردن و جلوی آزادی چیزی را گرفتن است. زیرا با وقف شدن ملک، آزادی نقل و انتقال (خرید و فروش، هبه و … ) از آن گرفته می شود.
  • رهایی منابع، معادل واژه تسبیل در عربی، یعنی در راه خدا آزاد گذاردن است. زیرا منافع وقف برای موقوف علیهم مباح و آزاد است، تا از آن انتفاع ببرند. به مال و زمین وقف شده، موقوفه و به کسانی که برای آنها وقف می شود، موقوف علیهم می گویند.

انواع وقف:

الف) وقف به اعتبار موقوف علیهم به دو نوع تقسیم می شود:

  • وقف خاص: مخصوص گروه معین و خاص است، مانند وقف بر اولاد
  • وقف عام: امور خیریه به صورت عام که مخصوص گروه یا طبقه معینی نیست، مانند وقف کردن چیزی برای مصلحت عام، مانند فقرا، مدارس، دانشگاه­ها و … .

ب) وقف به اعتبار نوع استفاده، به دو نوع تقسیم می شود:

  • وقف انتفاع: در صورتی که نظر واقف از وقف، تحصیل درآمد مادی نباشد، مانند احداث مدرسه یا دانشگاه در زمین ملکی خود.
  • وقف منفعت: در صورتی که نظر واقف از وقف، تحصیل درآمد باشد تا در مورد معینی هزینه شود، مانند وقف ملک برای اداره مدرسه یا دانشگاه یا هزینه در پروژه های علمی و فناوری.

تعریف برخی اصطلاحات انگلیسی مشابه با وقف:

  • “Endowment” که معنای لغوی آن وقف، هبه، بخشش است و اصطلاحاً یعنی کمک خیرخواهانه فرد یا نهاد در قالب پول یا دارایی یا هرگونه منبع درآمد دائمی به بنیاد خیریه یا دانشگاه و یا هر نهاد دیگر.
  • “Trust” که معنای لغوی آن وقف اعتماد، صندوق سرمایه گذاری مال امانت، اتحاد و شرکت دارای فعالیت یکسان برای در دست گرفتن بازار است.
  • “Foundation” که در لغت به معنای مؤسسه، بنیاد و نهاد است.

سه اصطلاح فوق شباهت هایی با وقف اسلامی دارند از این حیث که همگی بر پایه مال دائم فعال مبتنی هستند و درآمدش صرف اعمال خیر می شود.
جدول ذیل میزان درآمد ۱۰ دانشگاه­ برتر امریکا از محل موقوفات می باشد:

نام دانشگاه میزان موقوفه(میلیارد دلار$)
هاروارد(Harvard University) ۳۷٫۱
Yale University ۲۷٫۲
استنفورد (Stanford University) ۲۴٫۸
پرینستون (Princeton University) ۲۴
Massachusetts Institute of Technology)MIT) ۱۴٫۸
پنسیلوانیا (University of Pennsylvania) ۱۲٫۲
Texas A&M University ۱۱٫۵
میشیگان (University of Michigan) ۱۰٫۹
نورتوسترن (Northwestern University) ۱۰٫۴
کلمبیا (Columbia University) ۱۰

جهت حمایت از دانشگاه صنعتی شریف و یا کسب اطلاعات بیشتر مشخصات خود را در فرم روبرو وارد نمایید تا مسئولین مربوطه با شما تماس گیرند.